استعفای ژنرال پرویز مشرف از ریاست جمهوری پاكستان كه با استقبال گرم و جشن و شادمانی مردم این كشور مواجه شد درس عبرت مهمی برای همه حكومت های دیكتاتوری است .
ژنرال در توجیه تصمیم خود اظهار داشت برای جلوگیری از اختلافات بیشتر میان دولت ائتلافی و مردم پاكستان از سمت خود كناره گیری می كند و این تصمیم را صرفا بخاطر مردم و كشورش انجام گرفته است . با قطع نظر از این ظاهرسازی ها و نسبت دادن تصمیمات به مصالح مردم و اقتدار پاكستان نكته واقعی اینست كه ژنرال مشرف استعفای داوطلبانه را به بركناری اجباری از طریق استیضاح ترجیح داده است بویژه آنكه ارزیابی های اولیه از موفقیت پرشتاب جبهه نیرومند مخالفان ژنرال در مجلس ملی پاكستان خبر می داد.
با اینكه دولت ائتلافی پاكستان متشكل از سران احزاب مسلم لیگ شاخه نواز شریف و حزب مردم كه در چند ماه اخیر خواستار استیضاح مشرف شده و اخیرا 2 روز به وی فرصت تصمیم گیری داده بودند عامل استعفای وی هستند فقط واشنگتن اصرار داشت كه ژنرال در قدرت حفظ شود و موضوع بركناری وی مسكوت بماند. بدین ترتیب چنین بنظر می آید كه واشنگتن هم از حمایت ژنرال دست برداشته و مجبور به عقب نشینی در برابر افكار عمومی پاكستان شده است . با در نظر گرفتن شكست های سیاسی آمریكا در افغانستان عراق لبنان و تقریبا در كل منطقه قاعدتا كناره گیری ژنرال مشرف در شرایط فعلی را هم بایستی حذف یكی دیگر از متحدین آمریكا در منطقه ارزیابی كرد. با اینهمه این احتمال وجود داردكه مخالفان ژنرال مشرف در مورد حفظ منافع واشنگتن وعده هائی به آمریكا داده باشند. نكته ای كه این گمانه زنی را تقویت می كند اینست كه هیچ یك از مقامات آمریكا در مقطع كنونی برای حمایت از مواضع ژنرال مشرف پیشقدم نشده اند درحالی كه قبلا كاخ سفید و وزارت خارجه آمریكا در انجام چنین اقدامی تردید به خود راه نمی دادند.
ژنرال مشرف با كودتای نظامی خود زمینه را برای حضور 9 ساله در كانون قدرت سیاسی پاكستان فراهم كرد . البته وی برای حفظ قدرت به انواع شیوه های غیرقانونی متوسل شد ولی نتوانست اسب چموش قدرت را بیش از این در مهار خود نگهدارد. اعلام وضعیت فوق العاده بركناری قضات ارشد دادگاهها و نیز پیامدهای ترور خانم بی نظیر بوتو هر یك به نحوی برسرنوشت ژنرال مشرف اثرات منفی و ماندگاری برجا گذاشتند. حزب مردم و طیف وسیعی از ناظران سیاسی پاكستان بخاطر حوادث خونین منجر به قتل خانم بی نظیر بوتو كه در دو مرحله به قتل بیش از یكهزار تن و مجروحیت و معلولیت چندین هزار نفر منجر شد انگشت اتهام را رسما به سوی ژنرال مشرف و ایادی او نشانه گیری می كنند. بقیه كسانی كه با چنین صراحتی از نقش مستقیم مشرف در قتل بوتو سخن نمی گویند نیز وی و دستیارانش را به تعلل و كوتاهی در انجام مسئولیتها و حفظ امنیت مخالفان متهم كرده اند.
با اینهمه دستهای آشكار و پنهان در صحنه سیاسی پاكستان بیش از هر زمان دیگری نقش آفرین است . فراموش نكنیم كه خانم بوتو با ژنرال مشرف از طریق « رابطین قدرت » به تفاهم ضمنی رسیده بودند كه خانم بوتو به نخست وزیری برسد و ژنرال مشرف هم قدرت ریاست جمهوری را حفظ كند ولی با مرگ خونین بوتو مشخص نشد كه ژنرال به وی خیانت كرده و ضمن جلب اعتماد از پشت خنجر زده و یا كسانیكه از این تفاهمات سیاسی خشمگین شده اند بازی قدرت را ناكام ساخته اند. واقعیت امر هرچه باشد روند حوادث نشان داد كه پیمانه برای ژنرال پر شده و اكنون وقت خداحافظی فرا رسیده است . البته ژنرال مشرف در شرایطی از قدرت كنار گذاشته شده كه در نظام قضائی نظام قانونگذاری و در نظام اجرائی كمترین پایگاه قابل ذكری را در اختیار ندارد.
با اینهمه هنوز یك قدرت دیگر هم در پاكستان وجود دارد كه نمی توان آنرا نادیده گرفت و آن قدرت ارتش نیروهای مسلح و سازمان های اطلاعاتی ـ امنیتی است .
پاكستان در طول دوران پس از شكل گیری و استقلال خود كودتاهای متعددی را تجربه كرده كه در طول 30 سال اخیر حداقل 2 مورد كودتای « ضیاالحق » و « پرویز مشرف » از مواردی هستند كه نسل های اخیر آنها را به خوبی به خاطر می آورند.
با توجه به این واقعیت ها حتی اگر این مرحله از انتقال قدرت به غیرنظامیان با مسالمت انجام شود این نگرانی همچنان وجود خواهد داشت كه نظامیان برای آینده پاكستان مشكلاتی پدید بیاورند و مانع حاكمیت احزاب سیاسی بر این كشور شوند. نفوذ قدرت های استعماری بویژه آمریكا و انگلیس در پاكستان و وابستگی احزاب مطرح این كشور به این قدرت ها و بعضی دولت های منطقه از یكطرف و اوضاع بحرانی منطقه بویژه افغانستان و تنش های تقریبا دائمی میان هند و پاكستان عوامل مهم دیگری هستند كه ثبات سیاسی پاكستان را تهدید می كنند. اینها ضمنا بهانه های مناسبی نیز برای نظامیان پاكستان هستند تا هوس قدرت مداری را به این زودی ها كنار نگذارند مگر آنكه از سرنوشت ژنرال مشرف پند گرفته باشند
کد مطلب : 6194
