همزمان با مقداری سروصدای ترس آور، ممکن است امکان پیشرفت در حل مساله اتمی ایران نیز وجود داشته باشد. همگان میدانند یکی از دلایل افزایش سرسام آور در بهای نفت خام نگرانی از بروز درگیری منطقهای به دلیل سوء ظن در مورد تلاش ایران برای دستیابی به بمب اتمی است. البته خطر یک چنین درگیریای صرفاً به قطع صادرات نفت ایران، که از نظر صادرات نفت در رده چهارم جهانی قرار دارد، منحصر نمیشود بلکه تهدیدی بلند مدت را متوجه منطقه خلیج فارس میکند که تولید کننده چهل درصد از نفت در بازارهای جهانی است.
در عین حال اگر همه مردم سر و صدای جنگ طلبی را که هم ایران و هم منتقدان این کشور به راه انداختهاند باور میکردند، بهای نفت خام میبایست حتی بیش از اینها افزایش مییافت. روزنامههای تهران از برنامه نیروهای نظامی این کشور برای حفر سیصد و بیست هزار گور در مرزها خبر دادند که ظاهرا اقدامی بشردوستانه به منظور تسریع در دفن اجساد نیروهای دشمن در حمله احتمالی به ایران است و یکی از فرماندهان نظامی ایران نیز به مهاجمان توصیه کرده است که پای مصنوعی به همراه داشته باشند زیرا نخواهند توانست با پای خود به کشورشان فرار کنند.
در اظهار نظری معقولتر، محمد علی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران، در مصاحبهای گفت که خطر حمله آمریکا به ایران در ماههای آخر عمر دولت جورج بوش افزایش یافته و دلیل آن «نومیدی جمهوریخواهان از پیروزی نامزد آنان در انتخابات ریاست جمهوری است». آقای جعفری همچنین تاکید کرد واکنش ایران به تهاجم خارجی سریع و قاطعانه خواهد بود و میتواند حمله علیه اسرائیل، حمله به کشورهای میزبان پایگاههای آمریکایی در خلیج فارس و کنترل تنگه هرمز را که بخش اعظم نفت منطقه از طریق آن صادر میشود به همراه داشته باشد و اگر جنگی روی دهد، دامنه آن به نفت هم سرایت خواهد کرد و بهای نفت را به شکلی بی سابقه افزایش خواهد داد. در حقیقت آقای جعفری به یک رشته تحولاتی واکنش نشان میداد که دولت ایران آنها را تحریک آمیز دانسته بود؛ از جمله گزارشهای مربوط به رزمایش بزرگ اسرائیل شامل تمرین عملیات راه دور و افشای خبر افزایش کمک مالی مخفیانه ایالات متحده به گروههای مخالف جمهوری اسلامی.
همزمان با کوبیدن بر طبل جنگ، ایران نغمههای ملایمتر آشتی را نیز سر داده است و در موارد متعدد، برخی از مقامات ارشد حکومت از محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور جنجالی و عامهگرا انتقاد کردهاند که با اظهارنظرهای شدیداللحن خود دردسر بیمورد به بار آورده است.
در آن طرف داستان نیز مقامات ارشد اسرائیلی و آمریکایی ظاهرا هشدار دادهاند فرصت برای دست زدن به عملیات نظامی علیه ایران ظرف یک سال آینده از دست خواهد رفت زیرا ممکن است که این کشور تا آن زمان به بمب اتمی دست یافته و یا با تقویت دفاع ضدهوایی خود، قادر به مقابله با حملات خارجی شده باشد.
مقامات آمریکایی و اسرائیلی البته هر نوع ارتباطی با چنین دیدگاهی را تکذیب کردند و در واقع، دیپلماتهای آمریکایی از سرگیری مذاکرات با ایران در مورد امنیت عراق و حتی اعزام دیپلماتهایی به تهران - برای نخستین بار از زمان گروگانگیری سفارت آمریکا - را مطرح کردند.
در مقایسه با نحوه برخورد ایران با پیشنهادهای قبلی جامعه بین المللی برای مصالحه، بسته پیشنهادی که اخیرا تحویل دولت ایران شده بحثها و حتی برخی واکنشهای مثبت را در محافل دولتی این کشور در پی داشته استت.
علی اکبر ولایتی، وزیر خارجه پیشین و مشاور آیتالله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی اخیراً طی مصاحبهای علنا اعلام کرد که ایران باید پیشنهاد ارائه شده را قبول کند و در جریان مذاکرات مقدماتی شش هفتهای، برنامه غنی سازی اورانیوم را در برابر لغو تحریمهای بین المللی به حالت تعلیق در آورد. به نوشته خبرگزاریهای داخلی ایران، رئیس سازمان انرژی اتمی این کشور هم از چنین رویکردی حمایت کرده و ظاهرا در یکی از کمیته انرژی مجلس گفته است که تصمیم گرفته شده که مذاکرات بر سر پیشنهادهای ارائه شده آغاز شود.
در عین حال هنوز هم مشخص نیست که ایران تصمیم داشته باشد با آغاز مذاکرات، غنی سازی اورانیوم را به حالت تعلیق در آورد که همچنان شرط تعیین شده توسط کشورهای گروه 1+5 برای لغو تحریمهای بین المللی علیه جمهوری اسلامی است.
برخی از ناظران بدبین گفته اند که واکنش مثبت مقامات ایرانی نسبت به بسته پیشنهادی گروه 1+5 ممکن است یکی دیگر از تاکتیکهای جمهوری اسلامی برای جلوگیری از تشدید تنبیههای بین المللی باشد در حالیکه گروهی دیگر بر این باورند که افزایش تنش و اقدام اخیر اتحادیه اروپا علیه بانک ملی ایران بر مقامات این کشور تاثیر گذاشته است.
در عین حال، تحلیلگران ایرانی این نظر را مقبولتر مییابند که رهبران آنان، با این تصور که پس از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در ماه نوامبر خطر کاهش خواهد یافت، میخواهند تا آن زمان، اوضاع را آرام نگاه دارند.
هفتهنامه اکونومیست چاپ لندن، 5 جولای 2008، نقل از BBC
کد مطلب : 4943
