نفت گرانتر و مردم فقيرتر ميشوند
فرشاد مومنی
18 اسفند 1386 ساعت 23:45
در طول چند سال گذشته بهای نفت همواره با افزایش همراه بوده است و همین عامل سبب شده است تا كشورهای نفت خیز جهان درآمد كلانی را از این طریق كسب كنند.
با توجه به اینكه ایران یكی از كشورهای نفت خیز جهان محسوب میشود كه اصلیترین منبع درآمدی آن نیز نفت است این انتظار در سطح جامعه وجود دارد كه افزایش بهای نفت اثرات مثبتی را بر زندگی آنها داشته باشد، اما عامه مردم همیشه از این موضوع گلایه میكنند و اعتقاد دارند كه درآمدهای كلانی كه از طریق فروش نفت در كشور حاصل میشود هیچ گونه تاثیری بر زندگی آنها ندارد.
افزایش بهای نفت در بازارهای جهانی سبب شده است كه درآمد كلانی از این طریق نصیب كشور شود و نمیتوان گفت كه این افزایش درآمد تاثیری بر زندگی مردم نداشته است. اما تاثیری كه افزایش در آمدهای نفتی بر زندگی مردم گذاشته است یك تاثیر منفی است و سبب شده تا عامه مردم از این موضوع ابراز گلایه كنند كه روز به روز فقیرتر میشوند. بارها دیده شده است كه در یك سیستم اقتصادی درآمدهای قابل توجهی برای كشورهای مختلفی حاصل میشود كه برای آن درآمدهای زیاد، سیستم اقتصادی زحمت زیادی را تحمل نكرده است.
این درآمدهایی كه برای آن زحمت زیادی كشیده نشده است منشأ یك سری فعل و انفعالات در اقتصاد كشور میشود و به طبع این فعل و انفعالات یك سری عوارض در اقتصاد كشور به وجود میآید كه این عوارض باعث میشود تا نارضایتیهایی در جامعه حاصل شود. به همین علت میتوان گفت كه دید گاههای نظری كه این پدیده را توضیح میدهند در نقطه مقابل طرز تلقیهای عامیانه قرار خواهد گرفت. بهطوری كه درست آن چه كه عملا اتفاق میافتد در نقطه مقابل انتظارات عامه مردم قرار خواهد گرفت.
بزرگترین خطری كه در این حالت اقتصاد را تهدید میكند این است كه مسئولان كشور نیز این طرز تفكر غلط را داشته باشند كه چون ارز و ریال داریم هر آنچه میخواهیم انجام خواهیم داد و با داشتن ارز و ریال با هیچ گونه مانعی روبهرو نیستیم. در این شرایط دولت اقدام به تصمیمگیریهایی میكند كه فراتر از ظرفیتهای نهادی، زیر بنایی و نرم افزاری است.
دولت در این حالت برای پیشبرد تصمیمات خود كه براساس آن تصورات نادرست به وجود آمده است به عوامل دیگری جز ارز و ریال فكر نخواهد كرد. درست همانند آشپزی كه برای طبخ غذا فقط روغن به اندازه كافی در اختیار دارد. مطمئنا روغن به اندازه غذا را لذیذ خواهد كرد اما استفاده بیش از اندازه آن در طبخ غذا اول از همه بیماری ایجاد میكند و دوم اینكه به هیچ وجه نمیتواند جایگزینی برای تمامی موارد دیگر باشد.
در اقتصاد هم به همین گونه است و بدین ترتیب سیستم اقتصادی شروع به نا هنجاری شدن میكند و آن چیزی كه اتفاق میافتد دقیقا عكس آن چیزی است كه انتظار میرود. در حال حاضر بهای نفت در بازارهای جهانی با افزایش چشم گیری مواجه شده است بهطوری كه قیمت آن فراتر از 100 دلاررفته است.
هر چند این افزایش قیمت در آمد زیادی را نصیب كشور میكند اما بهطور قطع در آینده كشور را با مشكل مواجه میكند. اعتقاد دارم كه با رویههایی كه در 6-5 سال گذشته مدیریت اقتصادی كشور اتخاذ كرده است شرایط برای اقتصاد كشور بدتر از حال شود. بنابراین باید نهادهای كارشناسی به وجودآید و به آنها اعتنا شود تا در شریطی كه درآمد نفتی افزایش پیدا میكند تصمیمگیریهای هوشمندانهای از سوی این نهادهای كارشناسی گرفته شود. امید است كه در آینده تصمیمات هوشمندانه نهادهای كارشناسی در تصمیمات دولت نمود بیشتری پیدا كند.
