داخلی » از نگاه بيرون » داخلی
ايران و ۱+۵: ابهام در سه سطح مذاكره؟
خبرگزاری بیبیسی
18 تير 1387 ساعت 19:29
در پى اعلام دريافت پاسخ ايران به بسته پيشنهادى گروه ۱+۵ (اعضاى دائم شوراى امنيت سازمان ملل به اضافه آلمان) از سوى محافل رسمى اين كشورها، سخنگوى خاوير سولانا مسئول سياست خارجى اتحاديه اروپا از ديدار وى با سعيد جليلى دبير شوراى عالى امنيت ملى ايران در آيندهاى نزديك خبر داد.
پاسخ ايران به بسته مشوقهاى شش قدرت بزرگ جهانى هنوز به طور رسمى فاش نشده است، اما آنگونه كه برخى رسانهها گزارش دادهاند اين پاسخ خواستار آغاز مذاكرات ايران با گروه ۱+۵ بدون پرداختن به جزئيات شده است.
از جمله جزئياتى كه ظاهرا در پاسخ ايران به آن اشاره نشده، موضع جمهورى اسلامى در باره تعليق غنى سازى اورانيوم به عنوان پيش شرط آغاز مذاكرات است، موضوعى كه قاعدتا ايران علاقهاى به آن دارد.
با اين حال، موضوع "مذاكره" به همان اندازه كه در تعامل ايران با گروه ۱+۵ از اهميت برخوردار شده، براى علاقمندان به اين مساله نيز ابهام آميز و توام با سوء تفاهم شده است.
به نظر مىرسد كه وقتى از "مذاكره" بين ايران و گروه ۱+۵ كه اكنون آقاى سولانا به نمايندگى از آنها عمل مىكند، سخن گفته مىشود، سه سطح از مذاكرات منظور نظر است كه سطح اهميت هر يك از آنها با هم متفاوت است.
سطح نخست از مذاكرات، در واقع همان چيزى است كه در حال حاضر بين مسئولان ايرانى و آقاى سولانا در جريان است.
اين سطح از مذاكرات نه داراى پيش شرط است ونه از ارزش استراتژيك برخودار است چرا كه صرفا براى تشريح پيشنهادها، رفع ابهام از آنها و آگاهى از مواضع طرف مقابل صورت مىگيرد و از اين جهت، ضرورت هر نوع از تعامل است.
محمود احمدى نژاد رئيس جمهور ايران چند ماه پيش با اعلام اينكه از نظر وى "پرونده هستهاى ايران مختومه شده است" گويا قصد داشت تا راه مذاكره در باره تعليق غنى سازى اورانيوم را در اين سطح نيز ببندد، اما نظر وى مقبوليتى در بين مقامهاى ارشد جمهورى اسلامى پيدا نكرد.
سطح دوم مذاكرات كه از آن به دوران "تعليق در برابر تعليق" تعبير مىشود در واقع آغاز مذاكرات رسمى ايران با گروه ۱+۵ در طول حدود شش هفته است كه در صورت موفقيت، مى تواند راهگشاى سطح سوم مذاكرات يعنى مذاكرات استراتژيك ايران با شش قدرت جهانى به قصد دستيابى به توافقى جامع در باره اختلافات اصلى ايران با طرف مقابل باشد.
ظاهرا اين سطح از مذاكرات به منظور حفظ "حيثيت" طرف ايرانى طراحى شده است تا روند تحولات، شوك سياسى عميقى به نظام سیاسی ایران وارد نكند.
منظور از تعليق در مقابل تعليق اين است كه ايران افزايش سانتريفيوژهاى جديد به تاسيسات هستهاى نطنز را بدون توقف غنى سازى متوقف كند و شش قدرت جهانى نيز در مقابل، از تلاش براى تشديد تحريمهاى بينالمللى عليه ايران دست بردارند تا بهانه لازم براى آغاز سطح سوم از مذاكرات به دست آيد.
اعضاى ۱+۵ نمىخواهند اين دور از مذاكرات بيش از شش هفته به طول انجامد، اما اگر دو طرف براى شروع آن به توافق برسند، خواه ناخواه چند ماهى به طول خواهد انجاميد.
سطح دوم مذاكرات از آن جهت كه دورهاى انتقالى براى آغاز مذاكرات نهايى تلقى مىشود از اهميت خاصى برخوردار است، اما اگر به مرحله بعدى مذاكرات منتقل نشود، اهميت استراتژيك نخواهد داشت.
سطح سوم مذاكرات اما همان است كه بسته پيشنهادى ۱+۵ بر آن استوار است. شرط شش قدرت جهانى براى ورود رسمى به اين سطح از مذاكره با ايران تعليق فعاليتهاى غنى سازى اورانيوم به گونهاى قابل اطمينان است، مذاكراتى كه مشخص نيست تا چه مدت به طول انجامد، اما اگر موفقيت آميز باشد، راه بازگشت ايران به جايگاه طبيعى خود در نظام بين الملل را باز خواهد كرد.
در حقيقت، تفاوت اين سه سطح از مذاكرات و خلط آنها با يكديگر، سوء تفاهمهايى را در باره مواضع ايران و طرف مقابلش پديد آورده است.
البته مقامهاى ايرانى علاقمندند كه سطح سوم مذاكرات بدون پيش شرط تعليق آغاز شود و احتمالا پاسخ ايران به بسته پيشنهادى هم درخواست همين نكته با مسكوت گذاشتن بحث تعليق بوده است.
به هر حال، آنچه روشن است اين است كه مذاكرات آتى آقاى سولانا با سعبد جليلى از نوع مذاكرات سطح نخست است كه به منظور شفاف سازى پاسخ احتمالا مبهم ايران به بسته پيشنهادى گروه ۱+۵ انجام خواهد شد.
