محمود درویش یكی از بزرگترین شعرای عربزبان در زمان خودش بود كه شنبه 9 اوت در سن 67 سالگی در بیمارستانی در شهر هوستون در ایالات متحده آمریكا دار فانی را وداع گفت. مقامات رسمی فلسطین یك عزای سهروزه برای بزرگداشت او برپا كردند. درویش حدود 30 جلد كتاب حاوی اشعاری كه بیانگر عمیقترین احساس او درباره تراژدی ملت فلسطین بود منتشر كرده كه به بیش از 40 زبان ترجمه شده است. محمود درویش حس كرده بود كه جسم و جانش طاقت زندگی طولانی را به او نمیدهد و چون به مراقبت دائم پزشكی احتیاج داشت به همین جهت اقامت در آمریكا را برای دسترسی دائم به پزشك و درمان برگزیده بود.
او در 7 سالگی به اتفاق خانوادهاش با فشار ارتش اسرائیل زادگاهش را ترك گفته و برای مدتی در منطقه گالیله به سر برده بود. در سال 1960 كه هنوز 19 سال بیشتر نداشت اولین مجموعه اشعارش را تحت عنوان <پرندگان بیبال و پر> كه منظورش نابسامانیهای مردم فلسطین بود به چاپ رسانده بود و همیشه میگفت <شعر این امكان را به من میدهد كه بتوانم در كمال آزادی دنیایی را برای خودم مجسم كنم.> او همیشه منبع الهام رهبران فلسطینی بود كما اینكه اولین سخنرانی یاسر عرفات را در سال 1974 در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورك و در سال 1988 نطق دیگری را برای یاسر عرفات به مناسبت تشكیل دولت فلسطین در الجزیره نوشت.
بعد از امضای قرارداد صلح میان اسرائیل و فلسطین كه مدت دو سال در اسپانیا به طول انجامید فدریكو مایور مدیركل سازمان یونسكو كه با عشق و علاقه همیشه به دنبال استقلال فلسطینیان بود اولین كنفرانس صلح را با لطف و میهماننوازی دولت اسپانیا در شهر قرناطه در جنوب این كشور در كاخ الحمرا برپا كرد و مرا كه در آن زمان مشاور مخصوص مدیركل یونسكو بودم به عنوان مامور ترتیب این كنفرانس و برگزاری آن تعیین كرد، به این جهت لازم میدانم خاطره جالبی را از محمود درویش برای هموطنانم در اینجا نقل كنم. در این كنفرانس علاوه بر یاسر عرفات، اسحاق رابین نخستوزیر اسرائیل و شیمون پرز رئیسجمهور فعلی اسرائیل كه در آن زمان وزارت امور خارجه را برای این كشور عهدهدار بود شركت داشتند. برنامهای كه اینجانب برای دعوت از علاقهمندان طرح كرده بودم عبارت از این بود كه 15 نفر از روشنفكران معروف فلسطینی و 15 نفر از نویسندگان و شعرای مختلف عربی و 15 نفر از نویسندگان و شعرای اسرائیل را از طرف یونسكو به این كنفرانس دعوت كردم كه البته محمود درویش جزو این عده بود كه من شخصا در دو نوبت با او در آمریكا به وسیله تلفن صحبت كردم كه او هر دو بار از این فكر كاملا استقبال كرد ولی مشاركت خودش را موقوف به اجازه پزشك معالجش قرار داد و در آخرین لحظه با تاسف به من خبر داد كه پزشك معالج، او را از رفتن به اسپانیا منع كرده است و من هم چون مایل بودم به نوعی حضور محمود درویش را در این مجمع نشان دهم در جلسه افتتاحیه مجمع شعر فوقالعاده زیبای او را به نام <صلح> قرائت كردم كه این شعر فوقالعاده مورد تحسین حضار قرار گرفت. به این جهت هنگام تنفس بعد از جلسه افتتاحیه، فدریكو مایور به من توصیه كرد كه چه خوب است من خبر تشكیل جلسه افتتاحیه و بهخصوص قرائت شعر محمود درویش را در این جلسه، تلفنی به اطلاع او برسانم. محمود درویش از این خبر فوقالعاده خوشحال شد و گفت: <از هموطنان جلالالدین رومی و حافظ شیراز، خبر خواندن چنین شعری جای تعجب ندارد و با اصراری كه داشتی به وسیله خواندن این شعر مرا هم در جلسهای كه در آن حضور نداشتم شركت دادی.> در پایان جلسه اول فدریكو مایور به عنوان رئیس جلسه گفت ما برگزاركنندگان این كنفرانس تصور میكردیم كه شركتكنندگان در این اجلاس بهخصوص فلسطینیان و اسرائیلیان با هم آشنایی چندانی نداشته باشند ولی من از طرز رفتار شركتكنندگان چنین استنباط میكنم كه گویی یك نوع دوستی و آشنایی در میان این جمع وجود داشته است.
در پاسخ به تذكر مدیركل یونسكو یكی از شركتكنندگان فلسطینی اظهار داشت، برای توجیه این جریان من لازم میدانم این حقیقت را به اطلاع همه شركتكنندگان برسانم كه اقلا 20 نفر از جمع شركتكنندگان فلسطینی و اسرائیلی كه در این كنفرانس حضور دارند از ابتدای درگیری میان فلسطین و اسرائیل سالهای سال است یعنی از ابتدای مناقشات تاكنون است كه البته محرمانه و بهطور دائم با یكدیگر مراوده داشتهاند و آرزو میكردند روزی برسد كه بتوانند این رابطه را علنی كنند و برگزاركنندگان این كنفرانس به ما این فرصت را دادند. این طبیعی بود كه این اظهارات با استقبال و كف زدن شدید حضار روبهرو شد. در عین حال من كه سر میز شام تصادفا در كنار شركتكننده فلسطینی كه خبر از روابط محرمانه شركتكنندگان داده بود نشسته بودم از همان شخص شنیدم كه فردی با تمام قوا با وجود آنكه شدیدا خواهان استقلال فلسطین بود -یعنی محمود درویش- به علت طبع لطیف و روحیه مسالمتآمیزش عامل مهم در برقراری رابطه محرمانه میان افراد دو كشور بوده است.
پاریس، 14 اوت 2008
کد مطلب : 6124
